ابراهيم عاملي ( موثق )
105
تفسير عاملي ( فارسي )
براى تخفيف كلمه ، الف آخر را ساقط كردهاند . « وَقِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي » 44 تا آخر آيه : مجمع : روايت شده است كه كافران قريش همّت گماشتند بعارضه ى با قرآن تا شايد بتوانند همانند ان بسازند ، براى رسيدن به مقصود چهل روز غذاى خود را مغز گندم و گوشت گوسفند و بهترين شراب قرار دادند كه طبع و ذهن آنها صاف و تند شود ، چون مشغول به كار خود شدند اين آيه را شنيدند ، با يكديگر گفتند : اين كلام بشر نيست و از مقصد خود منصرف شدند . تفسير حسينى : در بيان و در فصاحت كى بود يك سان سخن گرچه گوينده بود چون جاحظ و چون اصمعى از كلام ايزد بيچون كه وحى منزل است كى بود « تبّت يدا » چون « قيل يا ارض ابلعى » « إِنَّه عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ » 46 مجمع : كسائى و يعقوب چنين قرائت كردهاند : « عَمَلٌ غَيْرُ » با كسر ميم و بنصب لام و راء ، به صورت فعل و مفعول ، و ديگر قاريها با رفع لام و راء و در معنى جمله چند احتمال است : 1 - ممكن است ضمير « انّه » مربوط به سخن نوح باشد ، يعنى سؤال تو به غير علم ، عملى است غير صالح ، 2 - ممكن است مربوط برفتار و كناره گيرى پسر نوح باشد و چنين معنى شود : بدرستى كه آن رفتارهاى پسر تو كارى است ناشايست ، 3 - ممكن است مربوط بپسر نوح باشد يعنى او نتيجه ى غير صالحى است . و بقرائت كسائى و يعقوب معنى اين است كه پسر تو عمل بد و غير صالح كرده است ، و سيّد مرتضى گفته است : يعنى پسرت داراى عمل ناشايست است . تفسير حسينى : از سعدى استشهاد كرده است :